اصول مذهب معتزله

کتاب: فرق و مذاهب کلامى، ص 259

نویسنده: على ربانى گلپایگانى

مذهب معتزله بر پایه پنج اصل استوار است که هر کس به آنها اعتقاد داشته باشد معتزلى خوانده مى‏شود.ابو الحسین خیاط (متوفاى 131 ه) که از مشایخ کلام معتزله است، مى‏گوید :

روش فکرى معتزله

معتزله در بحثهاى کلامى و نیز تفسیر آیات قرآن،از عقل و تفکر عقلانى استفاده مى‏کردند،و هرگاه نتایج استدلالهاى عقلى آنان با ظواهر دینى مخالفت داشت،دست به تأویل ظواهر زده و بدین وسیله میان عقل و دین ایجاد هماهنگى مى‏کردند.فیلسوفان اسلامى نیز از همین روش پیروى مى‏کنند،که معتزله غالبا از تفکر جدلى بهره مى‏گرفتند،ولى فیلسوفان اسلامى از تفکر برهانى.

اقبال لاهورى،در توصیف آنان چنین گفته است:

تاریخچه فرقه معتزله