شخصیت‏هاى مهم ماتریدى

- ابو الیسر محمد بزدوى (421 - 493)

مترجمان همان طورى که نسبت‏به ابو منصور قصور ورزیده‏اند، همچنین در ترجمه حال اتباع او نیز کوتاهى نموده‏اند.

یکى از پیروان مکتب، همین ابو الیسر محمد بزدوی است و معرف پایه علمى او کتاب اصول دین اوست و این کتاب را مستشرقى به نام دکتر«هانس بیسترلنس‏»تحقیق کرده و در سال 1383 در قاهره منتشر شده است. او عقاید ماتریدى را از پدر خود آموخته است و در مواردى در این کتاب از او نام مى‏برد (1) همچنانکه از استاد دیگرش به نام‏«ابو الخطاب‏»نام مى‏برد (2) و احیانا در اثناى کتاب خود از ابو الحسن اشعرى انتقاد مى‏کند. (3) و نجم الدین عمر بن محمد النسقى (460 - 537) که یکى از تلامیذ اوست ترجمه آن را بعدا مى‏نگاریم، درباره بزدوى مى‏گوید:ابو الیسر استاد همتایان ما در همه بلاد ماوراء النهر بود، او پیشواى پیشوایان بود و از اطراف و اکناف به او روى مى‏آورند و شرق و غرب از مؤلفات او پر شده است. (4)

آثار علمى شیخ‏«بزدوى‏»علاوه بر اصول دین عبارت است از:

1 - تعلیقه‏اى بر کتاب‏«الجامع الصغیر»شیبانى،

2 - الواقعات.

3 - المبسوط در فروع فقهى (5)

2 - نسفى میمون بن محمد (418 - 508)

میمون بن محمد بن معبد بن مکحول مکنى به‏«ابو المعین‏»و معروف به نسفى، وى از متکلمان بزرگ فرقه ماتریدى است که مدتى در سمرقند مى‏زیست، بعد ساکن بخارا گردید از آثار علمى اوست:

1 - بحر الکلام (ط).

2 - تبصرة الادلة که هنوز مخطوط است و مى‏گویند:ابو حفص نسفى کتاب عقاید نسفیه را بر اساس این کتاب نوشته است. (6)

3 - عمر بن محمد النسفى (460 - 537)

وى ابو حفص معروف به نجم الدین نسفى است که در سرزمین‏«نسف‏»دیده به جهان گشود و در سمرقند در گذشت و کتاب عقاید نسفیه از آثار اوست و افراد زیادى آن را شرح کرده‏اند. و در کتابهاى:الفوائد البهیة فی تراجم الحنفیة نگارش محمد بن عبد الحی، ص 149 و الجواهر المضیئة، ج 1، ص 394 و لسان المیزان، ج 4، ص 327 و الاعلام، نگارش خیر الدین زرکلى، ج 5، ص 60 و ریحانة الادب، نگارش مدرس ج، 6، ص 173 ترجمه او آمده است.

4 - ابن الهمام، محمد بن عبد الواحد (790 - 860)

کمال الدین، معروف به ابن الهمام، متکلم حنفى مؤلف کتاب‏«المسایرة فی العقائد المنجیة فی الآخرة‏»از آثار اوست و این کتاب به وسیله محقق مصرى، محمد محیى الدین عبد الحمید چاپ و منتشر شده است و نیز کمال الدین ابو شریف شرحى بر آن نوشته و در مصر بدون تاریخ چاپ شده است. و از آثار اوست‏«فتح القدیر»در شرح هدایة در هشت جلد در فقه حنفى و در مصادر پیشین که ترجمه نسفى آمده، شرح زندگانى او نیز وارد شده است.

5 - البیاضى، کمال الدین احمد بن حسن رومى حنفى

وى از علماى قرن یازدهم است و در خانواده علم و قضا چشم به جهان گشوده و از والد خود و دانشمند دیگرى به نام منقارى علم آموخته، در سال 1077، قضاوت حلب و در سال 1083 قضاوت مکه را بر عهده داشت و از آثار اوست، «اشارات المرام من عبارات الامام‏»که با مقدمه محمد زاهد کوثرى و تحقیق یوسف عبد الرزاق، در سال 1368 چاپ و منتشر شده است.

پى‏نوشت‏ها:

1 و 2 - بزدوى، اصول الدین، ص 28 و 156.

3 - بزدوى:اصول دین، ص 301.

4 - مقدمه اصول دین، به نقل از طبقات حنفیه.

5 - مقدمه اصول دین نگارش بزدوى/1 - 3.

6 - در کتابهاى‏«الجواهر المضیئة‏»2/189 و«الاعلام‏»خیر الدین زرکلى، 7/341 و«ریحانة الادب‏»6/174، ترجمه او آمده است.

/ 0 نظر / 17 بازدید